Zebra çiklit

Tür Tanımı

"Bu tür, ortalama 8,5 cm uzunluğunda olan ancak 12 cm uzunluğa da ulaşabildiği bilinen oldukça küçük boylu bir ciklet balığıdır (Page ve Burr, 1991; Froese ve Pauly, 2014). Vücudun yan taraflarında, dorsal yüzgeçlerinden anal yüzgeçlerine doğru uzanan solgun gri/mavi renkler arasından yedi siyah dikey şerit uzanır. Dikey şeritlerin yoğunluğu değişebilir; birinci ve üçüncü şeritler bazen lekeler halinde görünebilir. Solungaç kapağında karakteristik siyah bir nokta vardır. Yüzgeçleri şeffaf veya açık mavi/gri renklidir. Büyük erkeklerde dorsal ve anal yüzgeçlerin arkasında uzun yüzgeç ışınlarına sahip yoğun siyah çubuklar olabilir (Page ve Burr, 1991).
Amatitlania nigrofasciata türünün 17-19 dorsal dikeni, 7-9 dorsal yumuşak ışını, 8-10 anal dikeni, 6-7 anal yumuşak ışını ve 27-28 omuru vardır (Schmitter Soto, 2007). Türün pembe, albino varyeteleri ile uzun yüzgeçli varyetesi de dahil olmak üzere çok çeşitli tipleri üretilmiştir (Page ve Burr, 1991)
"

Yaşam Alanı

"Bu tür, küçük ve yavaş akan derelerden büyük ve hızlı akan nehirlere kadar çok çeşitli akarsu ortamında yaşamını sürdürür. Genelde kayalık habitatları tercih eder; bununla beraber sucul habitatlarda yer alan doğal çatlaklar arasında, ya da mevcutsa kökler arasında yaşar (Conkel, 1993; Yamamoto ve Tagawa, 2000).
Batı Avustralya'da bu tür küçük ve sığ olan kentsel bir gölden toplanmıştır (Duffy vd., 2013). Avustralya'da türler, normalde dağılım gösterdiği enlem aralığının dışında Hazelwood Santrali'nin soğutma havuzlarında tespit edilmiştir (Allen, 1989; Corfield vd., 2008). Benzer şekilde, bu türlerin kaplıcalarla beslenen güney Toskana'daki (Fossa Calda) küçük bir derede de bol miktarda bulunduğu tespit edilmiştir (Piazzini vd., 2010).
Amatitlania nigrofasciata, Orta Amerika'daki bazı ülkelere doğal yayılışa sahiptir. Bu ülkelere Kosta Rika, El Salvador, Guatemala, Honduras, Nikaragua ve Panama dahildir (Froese ve Pauly, 2014).
Bu ülkelerle beraber Avustralya, İtalya, Japonya, Meksika, Peru, Filipinler, Porto Riko, Reunion ve ABD'deki bazı eyaletlerde de mevcuttur. Kolombiya'nın doğal tatlı sularından da kaydı verilmiştir (Herrera-R vd., 2016).
İsrail'deki Kibbuzim Nehri'nde 1983 yılında A. nigrofasciata popülasyonu tespit edilmiş ve yaklaşık 17 yıl boyunca nehirde gözlemlenmiştir. 2000 yılından sonra ise bir daha bulunamamıştır ve ortamdan kalktığı düşünülmektedir (Roll vd., 2007; Esmaeili vd., 2013).
Bununla birlikte, Ortadoğu'dan yakın tarihli bir kayıt türün İran'da mevcut olduğunu göstermektedir (Esmaeili vd., 2013).
Türün ülkemiz içsularında dağılım gösterdiğine dair kayıt yoktur. Ancak türün hobi amaçlı akvaryumda süs balıkçılığı ticaretiyle ülkemize getirildiği bilinmektedir (Türkmen ve Alpbaz 2001). Balığın diğer akvaryum ve süs balıkları gibi uygun habitatlara bırakılması sonucu popülasyon oluşturabilme ihtimali vardır.
"

Üreme Bilgisi

"Yetişkinler yumurtlamadan sonra yavrular için iki taraflı bakım sergiler (Wisenden, 1995; Ishikawa ve Tachihara, 2010). Bu tür, bir yıl içinde birden fazla yumurtlama olayı gerçekleştirebilir (Yamamoto ve Tagawa, 2000). Yumurtalar, dört ila altı haftaya kadar bir veya iki ebeveyn tarafından korunmaktadır (Townshend ve Wootton, 1984; Alemadi ve Wisenden, 2002).
Doğurganlık, yumurtlama olayı başına 100-150 yavru arasındadır (Yamamoto ve Tagawa, 2000). Bu türler üreme döneminde diğer balıklara karşı özellikle bölgelerini korur ve agresif davranır (Keenleyside, 1991).
"

Yaşam Döngüsü

Yumurtalar temiz kayalar üzerine bırakılır. Ebeveynler yumurtaları inkübe eder ve gençleri korurlar. Embriyoları ağız ve yüzgeçlerikullanarak havalandırır ve onları birkaç kez ağızlarını kullanarak yeni çukurlara aktarırlar (Crawford VE Balon, 1996). Kuluçkaları gizlemek ve görsel yırtıcılara karşı daha az dikkat çekmek için koyu renkli boşluklar tercih edilir (Lavery, 1991). Tek girişi olan mağara benzeri yapılar izinsiz giriş olasılığını azaltmak için tercih edilir (Lavery, 1991). Yumurtalar biriktirilir ve hem erkek hem de dişi tarafından sıkı bir şekilde korunur ve bakılır (Yamamoto ve Tagawa, 2000).

Beslenme Bilgisi

Meksika'daki Amacuzac Nehri'nde bu türün diyetiyle ilgili bir çalışma, türün omnivor olduğunu ve hayvansal içeriğin (simuliidler ve ephemeropterans) toplam mide içeriğinin %64'ünü oluşturduğunu ifade etmiştir (Trujillo-Jimenez, 1998). Bu türler kendinden daha küçük balıklar da tüketmektedir (Brown ve Godin, 1999). Bu tür, solucanlar, kabuklular, böcekler, balık ve bitki maddeleri üzerinden beslenir (Yamamoto ve Tagawa, 2000).

Genel Etki Bilgisi

"Amatitlania nigrofasciata, diğer balıklarla birlikte, Nevada Gölü'ndeki Rhinichthys osculus popülasyonunun azalması ve yok olmasında rol oynamıştır (Deacon vd., 1964). Bu tür, Nevada'da nesli tükenmekte olan Crenichthys baileyi türünü tehdit etmektedir (Deacon ve Bradley 1972).
Amatitlania nigrofasciata türleri, üreme sırasında agresif davranmaktadır ve yumurtlama alanları için güneş balıklarıyla rekabet edebilmektedirler (Courtenay ve Hensley, 1979). A. nigrofasciata varlığında C. baileyi türünün büyümesinin azaldığı tespit edilmiştir (Tippie vd., 1991).
Bir çalışmada A. nigrofasciata'nın bulunduğu bölgelerde “yerli sucul türlerin mevcut olmadığı veya nadir olduğu” bildirilmiştir (Englund ve Eldredge, 2001). Uygun şartlar altında, A. nigrofasciata'nın hem sayı hem de biyokütle açısından oldukça başarılı olduğu ve baskın tür haline geçebilecekleri ifade edilmiştir (Trujillo-Jimenez vd., 2010). Bu türlerin beslenmeleri, yerli türler Notropis moralesi ve Poecilia butleri ile çakışma gösterir (Medina-Nava vd., 2011). Bu türün saldırgan ve bölgesel davranışı yerel türlerle rekabet etmesine sebep olmaktadır (Mendoza vd., 2015).
Türün sahip olduğu ekolojik tolerans, bozulmuş habitatlarda kolonize olabilme yeteneği, ebeveyn bakımına sahip olması ve hızlı büyüme oranları, bu türleri istilacılıkları açısından daha tehlikeli hale getirir. Bu türlerin, ekosistemin endemik balık faunasıyla besin kaynağı rekabetine girebilmesi, türün en önemli ekolojik etkilerindendir. Türle ilgili özellikle dikkat edilmesi gereken bir diğer husus, türlerin özellikle üreme döneminde diğer balık türlerine karşı son derece agresif olmasıdır.
"

Genel Yönetim Bilgisi

"Amatitlania nigrofasciata, Florida Üniversitesi'ndeki havuzlardan rotenon vasıtasıyla başarıyla ortadan kaldırılmıştır (Hill ve Cichra 2005). Pestisitlerin kullanımı hakkında yapılan değişken düzenlemeler nedeniyle, ulusal pestisit listesi kontrol edilmeli ve pestisit kullanılacaksa yasalara uygun bir şekilde kullanılmalıdır.
Avustralya'da, A. nigrofasciata gibi istenmeyen süs balıklarının serbest bırakılmasının olumsuz sonuçları hakkında kamuoyunu bilgilendirmeyi amaçlayan bir literatür üretilmiştir (Western Australian Department of Fisheries, 2014).
"

Genel Giriş Yolu Bilgisi

"Orta Amerika ülkelerine özgü popüler bir süs balığı olan A. nigrofasciata, doğal dağılım alanı dışındaki en az 10 farklı ülkenin sucul habitatlarında tespit edilmiştir. Türün yabancı olduğu habitatlara taşınımı, muhtemelen translokasyon ve suya bırakma nedenleriyle gerçekleşmiştir. Tür, akvaryumda popüler bir süs balığı olması sebebiyle, genelde “baş belası” bir tür olarak bilinmektedir. Türün yeni lokalitere giriş yolları Tablo 4 1’de verilmiştir.
Türkiyeye süs ve akvaryum balıkçılığı amacıyla ticari olarak getirilmektedir. Yayılış yolları: Diğer ülkelerdeki yayılış yollarıyla aynıdır. Bunlar kasıtlı bırakma ve evcil hayvan ticaretidir.
Tablo 4 1 Türün yeni lokalitelere giriş yolları.
Yol Referans
Kasıtlı bırakma
Lintermans, 2004

Evcil hayvan ticareti
Lintermans, 2004; Magalhães ve Jacobi, 2013

"

Notlar

"Doğal Dağılma: Türün dağılması sel gibi doğal yollar ile meydana gelebilir. Bu durum büyük popülasyonlara sahip bölgelerde görülür. Doğal yayılma, su bağlantılarına bağlıdır. Bu nedenle bazı lokalitelerde popülasyonların dağılımı çok sınırlıdır.
Yanlışlıkla Giriş: Türün avcılar tarafından yem olarak kullanılmasının, türün dağılımında etkisi olduğu düşünülmektedir (Englund ve Eldredge, 2001).
Kasıtlı Giriş: İran'da, bazı festivallerde hayvanları vahşi doğaya bırakma geleneği olan yerel halk tarafından serbest bırakılmış olabilecekleri ifade edilmiştir (Esmaeili vd., 2013).
Kendi dağılım alanı dışında istilacı özellik gösterdiği kanıtlanmıştır. Kendi doğal bölgesinde bol bulunur. Beslenmesi çok çeşitlidir. Hızlı büyüyen bir türdür. Üreme potansiyeli yüksektir. Sokulgan bir türdür. Yüksek genetik değişkenliğe sahiptir. Uluslararası olarak kasıtlı olarak taşınması muhtemel bir türdür. Kontrol edilmesi zor ve maliyetlidir."

Referanslar