Mahmuza

Tür Tanımı

Orijini Doğu Asya’dır. Bir yıllık, genç sürgünleri dik, gövde genellikle yere yatık büyüyen, çok dallı ve boğumlarından kolay köklenebilen bir bitkidir. Basit yapraklar mızrak, yumurtamsı-mızrak şekillerde, tüysüz, belirgin olmayan paralel damarlı, 10-12 cm uzunluğunda ve ucu sivricedir. Çiçekler üç parçalı; farekulağı görünümlü iki taç yaprak koyu mavi, üçüncüsü ise küçük ve beyaz renklidir. Çiçekler uç sürgünlerdeki yaprak koltuklarında yer alırlar. Yaz aylarında başlatıp Sonbaharın ilk donlarına kadar çiçeklenir. Kapsül meyveler iki gözlü, elips şeklinde ve 5-7 mm uzunluğundaır. Tohumlar çoğunlukla yarı elips şekilli olup bir uçları sivri diğer uçları yuvarlağımsıdır. Kabuk dormansisinin de bir sonucu olarak tarla koşullarında çimlenme düzensiz bir şekilde vejetasyon süresince meydana gelir. Dormansi sebebiyle tohumları uzun süre toprakta canlılıklarını sürdürebilmektedir. 4 - 5 yıl süre ile toprakta kalan tohumların çimlenme oranının dahi %80'den fazla olduğu belirlenmiştir (Farooq ve Önen, 2015; Cao, 2000; Takabayashi ve Nakayama, 1978). Hayat formu otsudur.

Yaşam Alanı

Nemli, kısmi güneş alan ve hafif bünyeli (tınlı veya kumlu) besin maddesince zengin topraklara sahip alanları özellikle tercih etmektedir. Ancak çok geniş bir yelpazede ekolojik ve iklim koşullarına başarı ile adapte olabilmektedir. Bu başarıda özellikle sahip olduğu geniş fenotipik plastisiti büyük önem taşımaktadır. Hatta Anavatanı olan Çin'de bitkinin maden artıklarının biriktirildiği döküntü alanlarında dahi geliştiği ve yüksek oranda bakır biriktirdiği belirtilmektedir (Farooq ve Önen, 2015; Shu ve ark., 2001). Tür ülkemizde nemli ve yazın yağışlı iklim karakterine sahip Karadeniz Bölgesi’nde istilacı bir tür olarak yayılmaktadır. Doğal yayılış alanı dışında, Amerika ve Avrupa’nın birçok ülkesinde yayılmaktadır. Avrupa’da sadece Litvanya ve Karadağ’da istilacı tür olarak değerlendirilmektedir (Farooq ve Önen, 2015).

Üreme Bilgisi

Yaşam Döngüsü

Beslenme Bilgisi

Genel Etki Bilgisi

Özellikle nemli alanlarda güçlü gelişebilen bu tür, kültür bitkileriyle rekabete girer. Hızlı büyümesi, generatif ve vejetatif yollarla kolay gelişebilmesi nedenleriyle tarım bitkilerine, yeni ekilmiş çim alanları ve süs bitkilerine önemli zararlar verebilmektedir. Ayrıca Doğu Karadeniz Bölümü’nde budama yapılan çay bahçelerinde bolca yetişmekte ve önemli ölçüde mücadele gerektirmektedir. Tarım alanları dışında çim alanları, boş alanlar, döküntü alanları, yol kenarlarında, nehir yatakları, bahçeler, nemli orman kenarları vb. alanlarda rekabet sonucu yerli türlerin yerini alır. Bitkinin besin döngüsünü bozması ve toprak özelliklerini değiştirmesi habitatın bir bütün olarak değişmesine veya tahrip olmasına neden olabilmektedir. Bazı virüs ile bazı önemli mantar ve bakteriyel hastalık etmenlerine de konukçuluk etmesi türün önemli bir diğer zararıdır (Farooq ve Önen, 2015)

Genel Yönetim Bilgisi

Genel Giriş Yolu Bilgisi

"Bitki tohum ve vejetatif üreme yeteneğindeki gövde parçaları ile yayılır. Özellikle eradikasyon çalışmaları sırasında alanda kalabilen küçük bitki parçaları boğumlarından kolayca köklenerek yeni bireyler meydana getirebilmekte ve böylece vejetatif yolla da yayılabilmektedir.
Türün ülkemize giriş yolu kesin olarak bilinmemekle beraber ülkemizdeki muhtemel vektörlerinin tarımsal faaliyetler olduğu değerlendirilmektedir. Uluslararası alanda kullanılan terminoloji dikkate alındığında, bilmeden (tarımsal faaliyetler) ülkemize girdiği değerlendirilmiştir.
"

Notlar

Tarla kenarları ve çay bahçelerinde yoğun popülasyonlar oluşturan bu tür özellikle hasat edilen çay sürgünlerine kolayca karışabilmektedir. Gerek renk gerekse dokusu itibariyle hasat edilen çay sürgünlerinden ayırt edilmesi zor olan bu yabancı ot çayın kalitesini olumsuz yönde etkileyebilmektedir. Yaş halde ve kurutularak hayvan yemi olarak kullanılmakla beraber tıbbi özellikleri bakımından da dikkat çekici bir türdür. Boğaz ağrısı ve bademcik iltihabına karşı ve de idrar söktürücü olarak kullanılmaktadır (Cao, 2000). 

Referanslar