Kelebek Çalısı

Tür Tanımı

Orijini Çin’dir. Çalı formunda, 5 m’ye kadar boylanan bir bitkidir. Kışların çok sert geçmediği yıllarda yarı herdem yeşil bir davranış sergiler (Tallent-Halsell ve Watt, 2009). Genç sürgünler, yaprak alt yüzleri, çiçek kurulları ve yaprak sapları bolca yıldız tüylerle örtülüdür. Sürgünler hemen hemen 4 köşelidir. Çoğunlukla kulakçık (stipul) mevcuttur. Yaprak sapı uzunluğu 0.5 cm’ye kadar olabilir, yapraklar dar yumurtamsı veya dar-eliptik şekillerde, kenarları dişli, damla ucu sivrice, yan damarlar 9-14 çifttir. Çiçek kurulları sürgün ucunda yer alır, 30 cm’ye değin uzunluğa sahip olabilir. Çiçekler menekşe veya koyu mor renklerde, nadiren beyaz renklidir. Kapsül meyveler kahverenginde, dar elips şeklinde, çıplak veya nadiren yıldız tüylüdür (Cao, 1996). Hayat formu çalıdır.

Yaşam Alanı

"Park ve bahçelerde süs bitkisi olarak yaygın bir şekilde yetiştirilmekle beraber, doğala kaçtığı alanlar deniz seviyesinden başlayıp 1000 m’nin üstüne kadar çıkabilmektedir. Yayılışında genellikle akarsu boyları veya dere içlerindeki nemli alanları tercih etmektedir. Çalılıklarda ve orman içi yollar boyunca, boş bırakılmış-işlenmeyen alanlar, insanlar tarafından bozulmuş alanlar, kentsel açık ve boş alanlar, nehir kenarı koridorları, taş ocakları, ekili alanlar, açık ormanlar ve ulaşım koridorları gibi alanlara kolayca yayılmaktadır (Sarı, 2019). Doğu Karadeniz Bölümü’nde, özellikle Değirmendere Havzası (Trabzon)’nda ve Altındere Vadisi Milli Parkı’nda ve Doğu Anadolu Bölgesi’nde Aras Nehri (Erzurum) boyunca dere vejetasyonu içinde yoğun popülasyonlara sahiptir. Orta ve Güneybatı Çin’de 3500 m yükseltilere kadar doğal olarak yayılmaktadır. Bununla beraber, süs bitkisi olarak Avrupa (1896’da)’ya, Avrupa’dan sonra Amerika, Avustralya, Yeni Zelanda ve kuzey Afrika gibi çok geniş bir alanda yayılmıştır. Çoğu Orta Avrupa ülkelerinde ve Avustralya’da doğallaşmıştır (Sarı, 2019).
"

Üreme Bilgisi

Yaşam Döngüsü

Beslenme Bilgisi

Genel Etki Bilgisi

Yayıldığı alanlarda kısa sürede yoğun popülasyonlar oluşturarak o alandaki doğal bitkilerin ışığını keserek, su ve besinlerine ortak olarak zararlar oluşturabilmektedir. Yayılış yükseltileri dikkate alındığında kimi endemik ve ender bitkilere de zarar verebileceği değerlendirilmektedir.

Genel Yönetim Bilgisi

Genel Giriş Yolu Bilgisi

"Bitki yılda birkaç milyon tohum üretebilmektedir. Küçük tohumların yayılması asıl olarak rüzgârla gerçekleşmektedir. Akarsu boylarındaki yayılışında özellikle nehir ve dereler de türün yayılmasında etkili olmaktadır. Diğer yandan insanlar ve değişik ulaşım araçları da önemlidir.
Tür ülkemize süs bitkisi olarak getirilmiştir. Yani birincil vektörü insandır. Daha sonra ülkemizdeki yayılış alanını rüzgâr, akarsular sayesinde genişletmiştir. Uluslararası alanda kullanılan terminoloji dikkate alındığında, bilerek (süs bitkisi olarak) ülkemize getirilmiştir.
"

Notlar

Ekolojik toleransının yüksek olması türün süs bitkisi olarak çokça tercih edilmesine önemli katkılar sağlarken, doğallaştığı alanların akarsu boylarında olması da yayılışına önemli katkı sağlamaktadır. Özellikle yukarı havza kesimlerinden aşağı kesimlere akrsularla ve vadi içi rüzgârlarla kolayca taşınabilmekte, böylece yayılma hızı artmaktadır. Tür geniş olarak süs bitkisi olarak kullanılmakta ve yetiştirilmektedir. Ayrıca tıbbi olarak da kullanılmaktadır (Cao, 1996). 

Referanslar