Arsızpat

Tür Tanımı

Orijini Amerika’dır. Gövdesi çok dallı, gövdesi çoğunlukla morumsu renkte ve 150 cm’ye kadar boylanabilen bir bitkidir. Sarmal dizili yaprakların kenarları dalgalı veya tırtıklıdır. Çapları 5-7 mm olan çiçek başçık (kapitula) sayıları 120’ye varan salkım şeklinde kurullar meydana getirir. Kapitulların üst kısmı geniş silindir şeklindedir. Kapitul yaprakçıkları (fillari) 4-8 (-17) adet, birbiri üzerine kiremit dizilişi gibi bindirmeli, 3 sıralı, her sıra birbirinden farklı uzunlukta ve uca doğru daralır. En dış fillariler kısa 2-3 mm, ortadakiler ile birlikte çiçek olgunlaşınca geriye kıvrık, eni dar olan iç fillariler, uca doğru daralan dikdörtgen şekilli, 5-6 mm, orta damar boyunca yeşil, uç kenarları morumsu ve yan kenarları zarsı yapıdadır (Karaer ve ark,, 2015). Hayat formu otsudur.

Yaşam Alanı

Tarla bitkileri, çayır ve mera alanları, meyve bahçeleri ve bağ alanları gibi çok farklı niteliklere sahip tarım ekosistemlerini istila edebilmektedir. Tarım alanları dışında dere yatakları, kanal, ırmak, kara yolu, demiryolu kenarları, boş, döküntü alanları ile orman açıklıkları gibi nemli toprak ve döküntü alanları yaşam alanı olarak tercih eden Arsız pat otu, doğal alanlarında 900 - 2300 (-2750) metreye kadar yayılış göstermektedir. Arsız pat otu çam-meşe ormanı, yaprak döken orman, otlaklar ve tuzlu bataklıklarda daha iyi gelişme göstermektedir (McVaugh, 1984; Karaer ve ark., 2015). Türkiye’de Karadeniz, Marmara, Ege ve Akdeniz Bölgelerimizde yayılışa sahiptir. Afrika ve çevre adaları, Asya özellikle Ortadoğu ve Türkiye, Japonya, Avustralya, Yeni Zelanda, Avrupa ve Kafkasya’da istilacı tür olarak kayıtları bulunmaktadır (Nesom, 2005).

Üreme Bilgisi

Yaşam Döngüsü

Beslenme Bilgisi

Genel Etki Bilgisi

Yüksek vejetatif üreme yeteneği nedeniyle hem tarım hem de tarım dışı alanlarda önemli sorunlar oluşturabilmektedir. Ekolojik toleransı yüksek olmasının yanında, özellikle nemli alanlarda çok daha rekabetçi olabilmektedir. Çayır ve mera alanlarında istilanın yüksek olması durumunda bu alanların kullanımını ciddi ölçüde etkileyebilmektedir. Ayrıca toprağın alt ve üst tabakasında yatay olarak yayıldığı ve alanı tamamen kapladığı için toprak nemi açısından yüzeysel köklü bitkiler (buğdaygiller vb.) ile doğal ağaç ve çalı türlerinin gelişimine engel olmaktadır (Karaer ve ark., 2015).

Genel Yönetim Bilgisi

Türün ülkemizdeki yayılışının genel olarak düşük rakımlı alanlar olduğu görülmekle berber, doğal ortamında 2000 m yükseltinin üzerinde yayılabildiği ve ülkemizde de dikey yayılışının yükseklere doğru devam edebileceğini düşündürmektedir.

Genel Giriş Yolu Bilgisi

"Toprak işleme sırasında alanın boş kalması ile boş alana ulaşıp yerleşmektedir. Özellikle tuzcul alanlar ve karayollarının tuzlanması ile ortaya çıkan tuzlu alanlar bu tür için ideal alanlardır. Böylece bulunduğu alanlarda geniş popülasyonlar oluşturabilirler. Ayrıca aken tipi meyveleri ile çok daha uzaklara yayılabilen tür, yayılışını su ve hayvanlar aracılığı ile de yapabilmektedir (Terzioğlu ve Anşin, 2001; Karaer ve ark., 2015).
Türün Ülkemize giriş yolu kesin olarak bilinmemekle beraber ülkemizdeki muhtemel vektörlerinin insan faaliyetleri, hayvan, rüzgâr- su gibi nedenler olduğu değerlendirilmektedir. Uluslararası alanda kullanılan terminoloji dikkate alındığında, hem bilmeden (insan faaliyetleri) hem de doğal yollarla (hayvanlar, su ve rüzgâr gibi) ülkemize girdiği değerlendirilmiştir.
"

Notlar

Türün ülkemizdeki yayılışının genel olarak düşük rakımlı alanlar olduğu görülmekle berber, doğal ortamında 2000 m yükseltinin üzerinde yayılabildiği ve ülkemizde de dikey yayılışının yükseklere doğru devam edebileceğini düşündürmektedir. 

Referanslar