İskender papağanı

Tür Tanımı

50-62 cm boyunda (kuyruk dahil), 19-22 cm kanat açıklığına sahip, 198-258 gr ağırlığında bir papağan türüdür. Vücudu parlak zümrüt yeşilidir. Kuyruk çok uzun ve mavimsi yeşildir. Genel görünümü Yeşil Papağan’a benzer; biraz daha iri yapılıdır ve gaga daha büyüktür. Ayrıca omuzlar koyu pembemsi kırmızıdır, gaganın tamamı kırmızıdır, gözler sarıdır, kanatlar gövdenin geri kalanından daha koyu yeşildir ve erkekte gıdıdaki siyahlık hilal şeklinde enseye doğru uzanır, ensede birleşmez, ense uçuk pembedir. Ensedeki pembelik Yeşil Papağan’dakinden daha kalındır. Dişide boyun halkası bulunmaz. Genç, dişiye benzer; daha sarımsı renktedir. nipalensis alttürü daha iridir, kafada griden ziyade mavilik daha fazladır. magnirostris alttürü daha iri gagalı, dar ve ince boyun halkaya sahip, daha parlak kanat lekesine sahiptir. avensis alttürünün sarı ensesi vardır. siamensis alttürünün sarımsı yüzü ve ensesi, yanakta mavimsi renklenme vardır (Collar ve Boesman, 2020).

Yaşam Alanı

"Kuru ve nemli yaprak döken ormanlar, mangrovlar, Hindistan cevizi plantasyonları ve eski bahçelerde bulunurlar. Deniz seviyesinden 800 metre yüksekliğe kadar olan alanlarda bulunur, ancak rastlantısal olarak 1600 metrede de kaydedilmiştir. Pakistan’da Pinus roxburghii alanlarında bulunur. İstilacı oldukları ülkelerde şehirler ve parklarda içi kovuk olan büyük ve yaşlı ağaçlarda yaşar ve yuvalanır.

İskender papağanı, GD Afganistan, Pakistan, Hindistan, Bangladeş, Sri Lanka, Koko ve Andaman Adaları ve Myanmar’da doğal olarak yayılış gösterir. İskender papağanı İspanya, İngiltere, Belçika, Hollanda, Almanya, Türkiye, Suudi Arabistan, Bahreyn, Katar, Birleşik Arap Emirlikleri, İran ve Hong Kong’da doğal popülasyonlar oluşturabilmiştir. Psittacula eupatria türünün Türkiye’de İstanbul’da ürediği bilinmektedir. Ancak Çanakkale, Kocaeli, Bursa, Kırklareli, Zonguldak, İzmir, Aydın, Muğla, Burdur, Antalya, Hatay, Kayseri ve Urfa illerinde de kaydedilmiştir. Bu illerde henüz üreyen popülasyonlar kurmamıştır.

CITES verilerine göre 1981 – 2014 yılları arasında en az 57.772 İskender papağanı kafes ticareti amacıyla doğal alanı dışına taşınmıştır. Doğada popülasyon oluşturan bu türün, kafes ticareti yapılan bireylerinin kafesten kaçmaları ya da serbest bırakılmaları ile dağılımı gerçekleşmiştir (Ancillotto vd., 2016)."

Üreme Bilgisi

Monogamdır. Bir üreme mevsiminde bir kez ürer. Eşleşme mevsimliktir. Doğal olarak bulunduğu alanlarda Kasım – Nisan aylarında ürer. Genellikle ağaç kovuklarına yuva yapar. Dişiler, oval şekilli, beyaz renkte 2-4 arasında yumurta bırakır. Ortalama kuluçka süresi 19-21 gündür. Sadece dişi kuluçkaya yatar. Yavrular yumurtadan çıktıktan 7 hafta sonra palazlanır. 

Yaşam Döngüsü

Göçmen değildir. Üremesi Kasım – Nisan ayları arasındadır. Genelde 3 yaşında üreme olgunluğuna ulaşırlar. Yaklaşık olarak 35 yıl yaşarlar. 

Beslenme Bilgisi

Guava meyvesi ve tohumları, Salmalia, Butea ve Erythrina bitkilerinin nektarı Bassia latifolia bitkisinin etli yaprakları ve sebzelerin taze yaprakları başlıca besinleridir. Büyük sürüler meyve bahçelerine zarar vermektedir. Batı Pakistan’da tarımsal bölgede mide içerikleri bakılan İskender papağanlarının %70’in üzerinde tarımsal ürünlerle beslendikleri gözlenmiştir (Collar ve Boesman, 2020).

Genel Etki Bilgisi

İskender papağanın etkileri ile oldukça sınırlı çalışma vardır. Genel olarak yerli türlerle rekabet ettiği ve Psittacosis enfeksiyon hastalığına sebep olduğu bilinmektedir. Rekabet ve sebep olduğu hastalık nedeniyle yerli kuşları ve memelileri etkilemektedir. Mısır tarlalarında beslendiğinden tahıl ürünlerine zarar vererek ekonomik kayıplara neden olmaktadır (Juniper ve Parr, 1998).

Genel Yönetim Bilgisi

Birçok ülke horizon taraması sonucu, türün Yeşil papağan (Psittacula krameri) ile benzer özellikler göstermeleri nedeniyle, gelecek 10 yıl sonrasında türü potansiyel istilacı olarak değerlendirerek izleme programına almıştır (Ancillotto vd., 2016).

Genel Giriş Yolu Bilgisi

"Türün, doğal alanı dışına taşınma sebebi kafes kuşu olarak ticaretinin yapılması nedeniyle kasıtlı olarak taşınmasıdır. Yeni alanlara taşınan kuşlar kafesten kaçarak ya da sahipleri tarafından kasıtlı bırakılarak doğada popülasyonlar oluşturabilmiştir.
İskender papağanı CITES verilerine göre 1990 yılından beri ithalatı yapılan bir kafes kuşu. Pek çok ildeki petshoplarda, internet sitelerinde satışı yapılmaktadır. Türkiye’de doğadaki ilk gözlemi 20 Şubat 1998 yılında, Ankara’da bir grup Yeşil papağanla birlikte tüneyen bir İskender papağanına aittir. Ankara’da daha sonra gözlemlenmeyen bu türün 2003 ve 2004 yılında ilk kaydı İstanbul’da alınmıştır ve türün ürediği tespit edilmiştir. İskender papağanları o zamandan bu yana İstanbul’da üremektedir. Ancak Çanakkale, Kocaeli, Bursa, Kırklareli, Zonguldak, İzmir, Aydın, Muğla, Burdur, Antalya, Hatay, Kayseri ve Urfa illerinde de kaydedilmiştir. Bu illerde henüz üreyen popülasyonlar kurmamıştır. Gözlenen bu İskender papağanların hepsinin kafes kaçkını olduğu düşünülmektedir. 2003 yılında ilk tespit edildiği zamandan bu yana İskender papağanları sayılarını İstanbul’da hızla arttırmıştır.
"

Notlar

"İskender papağanı, adını onu Pencap’tan çeşitli Avrupa ülkelerine taşıyan Büyük İskender’den almıştır. Konuşabildikleri, sesleri taklit edebildikleri için insanlar tarafından kafes kuşu olarak değerlendirilmektedir (Tidemann, 2005).

Hızlı uyum ve rekabet gücü ve oldukça çeşitli besin tercihi nedeniyle yeni alanlara kolay uyum sağlayarak hızlıca çoğalabilmektedir. Avrupa’da birçok ülke tür ile ilgili alarm vererek izleme programına almıştır. İstanbul’daki popülasyonun iyice arttığı ve dağıldığı gözlenmiştir. "

Referanslar