Ak telgrafçiçeği

Tür Tanımı

Orijini Amerika’dır. Gövde 1,5 m uzunluğuna ve 2-3 mm çapında, yumuşak ve kırılgan bir yapıdadır. Gövde aynı zamanda toprak üstü sürünücü gövde (stolon) şeklinde olup, tüysüz, tırmanıcı, etli, çok dallanmış ve dal uçları yukarı kalkık (dik) görünümlüdür. Yapraklar, paralel-damarlı (3-10), sarmal dizilişli, basit, uçları oval, 1.5-12 x 1-3.5 cm, tüysüz veya az çok tüylü. Çiçekler beyaz, salkım şeklinde, gövde yapraklarına çok benzeyen 1-3 adet brakte tarafından sarılmıştır. Sepalle oval, 3 adet, 1-2 x 2-5 mm, tüylü, petaller 3 adet, 1-2 x 7-10 mm uzunluğunda. Stamenler 6 adet, petale zıt dizilişli, ovaryum 3 karpelli, stigma baş şeklinde. Meyve küçük 3 parçalı kapsül olup siyah oyuklu 6 tohum bulundurabilir. Çiçeklenme Temmuz, meyve ve tohumlar Eylül-Kasım aylarında olgunlaşır (CABI, 2020; Karaer ve ark., 2015). Hayat formu otsudur.

Yaşam Alanı

"Yol kenarları, bahçeler, dere kenarları, sulak alanlar ve gölgeli alanlar en çok tercih ettiği alanlardır (Standish et al., 2002; Bannister, 1986). Özellikle yarı gölge veya hafif güneşli, azotça zengin, döküntü alanları, nehir yatakları ve tahrip edilmiş orman altlarında hızlı gelişirler (Maule et al., 1995). Soğuk ve dona karşı hoşgörüsü oldukça zayıftır. En iyi gelişmeyi 10-15 ºC’de göstermesine karşılık, 18 - 24 ºC arasında gelişmesini sürdürebilirler (Kelly & Skipworth, 1984; Maule et al., 1995). İyi gelişmek için nemli toprak isterken, kar ve özellikle soğuk şartlar ile çok sıcak ve güneşli şartlar gelişmesini yavaşlatmaktadır. Suyu depolama özelliği bulunan ak telgraf çiçeği bu sayede belli bir süre kuraklığa karşı tolerans gösterebilmektedir.

Ülkemizde ilk olarak park ve bahçelerde süs bitkisi olarak yetiştirildiği bilinen (Tan, 1984) tür bazı bölgelerde doğallaşmıştır. Amerika kökenli olan bu tür, Avrupa, Afrika, Asya ve Avustralya kıtalarında da yayılmaktadır "

Üreme Bilgisi

Yaşam Döngüsü

Beslenme Bilgisi

Genel Etki Bilgisi

Geniş ekolojik hoşgörüsü, hızlı büyüyüp alanı işgal etmesi sebebiyle zemin seviyesindeki bitkileri ışıksız bırakırken, uzun boylu türlerin doğal yenilenmesini önlemektedir (Kelly ve Skipworth, 1984). Yoğun istilacı ve zemin örtme özelliğinden dolayı da genellikle orman ve dere kenarlarındaki biyoçeşitlilik üzerinde olumsuz etkileri bulunmaktadır (Standish et al., 2001). Ayrıca yayıldığı alanlara diğer bitkilerin gelmesi engellenmektedir. Böylece zamanla yeni yerleştiği ortamın homojenleşmesine bu durumda tür çeşitliliğinin azalmasına neden olmaktadır (Standish et al., 2001). Bitkinin kontrolü için yapılan kimyasal mücadele için 2-3 ha büyüklüğündeki bir alanda 1366 dolara ulaşabilmektedir (McCluggage, 1998). Bu rakam hektar başına bazı alanlarda 4000 doların üzerine dahi çıkabilmektedir (Ogle ve Lovelock, 1989).

Genel Yönetim Bilgisi

Genel Giriş Yolu Bilgisi

"Süs bitkisi olarak kullanılması hızla yayılmasını sağlayan en önemli unsurdur. Tohum üretimi nispeten zayıf olmakla birlikte kırılgan sürgünlerinin rüzgâr, hayvan ve insanlar tarafından yeni alanlara taşınabilir, bu alanlara kolayca tutunabilir, stolonları sayesinde yeni geldiği alanda da kolayca yayılabilir ve hızla istila edebilirler (Kelly ve Skipworth, 1984). Suyu depolama özelliği sayesinde belli bir süre kuraklığa karşı tolerans gösterebilmektedir. Dolayısıyla çok farklı iklim ve toprak koşullarında rahatlıkla uyum sağlayabilen bitki süs bitkisi olarak taşındığı alanlarda vejetatif yolla hızla çoğalarak yayılmıştır. Vejetatif olarak çoğalmasının geniş ekolojik koşullarda yapabilmesi, sürgünleri günlük olarak yazın 2-3 mm, kış aylarında ise 0,4 - 0,6 mm uzayabilmesi bir yılda ortalama 60-70 cm uzayabilmesi çok hızlı şekilde yayılmasını sağlamaktadır (Maule et al., 1995). Dolayısıyla bitki taşındığı bölgeyi hızla kaplamakta ve yayılabilmektedir.
Tür ülkemize süs bitkisi (yer örtücü) olarak getirilmiştir. Uluslararası alanda kullanılan terminoloji dikkate alındığında, bilerek (süs bitkisi olarak) ülkemize getirilmiştir.
"

Notlar

"Oldukça popüler ve bakımı kolay bir iç mekân süs bitkisidir. Eğimli yamaçlarda erozyon önlemede de kullanılma potansiyeline sahip bir bitkidir (CABI, 2020).

Yeni yerleştiği alandan türü çıkarmak veya yayılışını tamamen kontrol altına almak son derece güçtür. Ülkemizde özellikle Çay bahçelerinde yoğun olarak izlenmekte ve toplanan yaş çay sürgünlerine karışıp çay kalitesini olumsuz olarak etkileyebilmektedir. Ayrıca çay ocakları içinden sökülüp-temizlenmesi zahmetli ve zaman alıcı olduğundan önemli ölçüde işgücü kaybına da neden olabilmektedir. Bulunduğu alanda yoğunluğunun aşırı artması ile besin maddesi döngüsünü değişmesine dolayısı ile gerekli tedbirlerin alınmaması durumunda yeni tesis edilen ormanlarda önemli sorunlara yol açabilecektir (Eminağaoğlu ve ark., 2012). Çok farklı ekolojik koşullara adapte olabilme potansiyeli bu türü özellikle biyolojik çeşitlilik için de potansiyel bir risk haline getirmektedir ."

Referanslar